اختصاصی Schemanews.org
چرا بسیاری از درمانگران، با وجود گذراندن دورههای متعدد، هنوز در درمان کیسهای پیچیده احساس بنبست میکنند؟
گفتوگوی اختصاصی Schemanews با دکتر محمد فغانپور گنجی درباره برنامه سهساله «Schema Therapy Depth Program (STDP)»
تهران | Schemanews.org
در سالهای اخیر، آموزش طرحوارهدرمانی در ایران رشد قابلتوجهی داشته است. صدها روانشناس و رواندرمانگر در دورههای مختلف شرکت کردهاند و بسیاری موفق به دریافت گواهینامههای معتبر شدهاند. اما همزمان، یک سؤال مهم در میان درمانگران بیش از گذشته شنیده میشود:
«چرا با وجود آموزشهای متعدد، هنگام مواجهه با کیسهای واقعی و پیچیده هنوز احساس میکنیم چیزی کم است؟»
همین سؤال، انگیزه گفتوگوی امروز Schemanews با دکتر محمد فغانپور گنجی، مدرس و سوپروایزر طرحوارهدرمانی و بنیانگذار Schema Therapy Depth Program (STDP) بود؛ برنامهای سهساله که از مدتها قبل زمزمه طراحی آن در میان درمانگران شنیده میشد و اکنون قرار است برای نخستین بار معرفی شود.
Schemanews:
اجازه بدهید با همان سؤالی شروع کنیم که این روزها زیاد مطرح میشود. آیا واقعاً آموزشهای فعلی طرحوارهدرمانی کافی نیستند؟
دکتر محمد فغانپور گنجی:
به نظر من باید بین «یادگیری مدل» و «تبدیل شدن به درمانگر» تفاوت قائل شویم.
اغلب دورهها وظیفه خود را بهخوبی انجام میدهند؛ یعنی مفاهیم، مدل، تکنیکها و ساختار طرحوارهدرمانی را آموزش میدهند.
اما سؤال اینجاست:
وقتی درمانگر وارد اتاق درمان میشود و با یک بیمار مبتلا به اختلال شخصیت، روابط پیچیده، تروما یا مقاومت درمانی روبهرو میشود، آیا صرف دانستن تکنیک کافی است؟
تجربه من میگوید خیر.
در آن لحظه، آنچه تعیینکننده است، صرفاً دانش نیست؛ بلکه کیفیت تفکر بالینی، خودآگاهی درمانگر و توانایی او در مدیریت رابطه درمانی است.
Schemanews:
پس شما معتقدید فاصلهای میان آموزش و عمل وجود دارد؟
دکتر محمد فغانپور گنجی:
دقیقاً.
من معمولاً میگویم:
«بیشتر درمانگران نمیدانند چه چیزی را نمیدانند.»
این جمله شاید در ابتدا عجیب به نظر برسد، اما وقتی جلسات سوپرویژن را بررسی میکنیم، متوجه میشویم بسیاری از بنبستهای درمانی ناشی از کمبود تکنیک نیست.
بلکه ناشی از مواردی مانند:
- فرمولبندی سطحی،
- تشخیص نادرست Modeها،
- مداخلات ناهماهنگ با لحظه درمان،
- و حتی طرحوارهها و Modeهای فعال خود درمانگر است.
Schemanews:
یعنی مشکل اصلی، خود درمانگر است؟
دکتر محمد فغانپور گنجی:
نه، این برداشت درستی نیست.
من ترجیح میدهم بگویم:
درمانگر، بخشی از فرایند درمان است.
اگر درمانگر خود را از این معادله حذف کند، بخشی از اطلاعات مهم جلسه را از دست میدهد.
به همین دلیل است که در STDP، علاوه بر آموزش تخصصی، روی رشد حرفهای و خودآگاهی درمانگر نیز سرمایهگذاری کردهایم.
Schemanews:
برنامه STDP چه تفاوتی با دورههای رایج طرحوارهدرمانی دارد؟
دکتر محمد فغانپور گنجی:
مهمترین تفاوت، نگاه آن به آموزش است.
ما دوره را بهصورت یک «رویداد آموزشی» طراحی نکردهایم.
بلکه آن را یک «مسیر رشد حرفهای» میدانیم.
در سال اول، تمرکز بر Schema Mastery است؛ یعنی تسلط واقعی بر مدل و منطق طرحوارهدرمانی.
اما همه شرکتکنندگان وارد سال دوم نمیشوند.
Schemanews:
همین موضوع برای بسیاری جالب بوده است. چرا بعد از سال اول غربالگری انجام میشود؟
دکتر محمد فغانپور گنجی:
چون سال دوم صرفاً ادامه کلاس نیست.
سال دوم، ورود به دنیای کیسهای پیچیده و آغاز کار عمیقتر روی خود درمانگر است.
این مسیر برای همه مناسب نیست و قرار هم نیست مناسب همه باشد.
غربالگری به معنای قضاوت درباره ارزش افراد نیست؛ بلکه به معنای بررسی آمادگی برای ورود به یک مرحله پیشرفتهتر است.
Schemanews:
چرا روی درمان فردی درمانگران تأکید کردهاید؟
دکتر محمد فغانپور گنجی:
چون درمانگر تنها با دانش خود وارد جلسه نمیشود.
او با تاریخچه زندگی، طرحوارهها، سبکهای مقابلهای، حساسیتها و هیجانهای خودش نیز وارد رابطه درمانی میشود.
اگر این بخش دیده نشود، گاهی خود درمانگر بدون آنکه متوجه باشد، جهت درمان را تغییر میدهد.
به همین دلیل، درمان فردی در STDP یک فعالیت جانبی نیست؛ بخشی از فرایند آموزش است.
Schemanews:
سال سوم چه تفاوتی با سالهای قبل دارد؟
دکتر محمد فغانپور گنجی:
سال سوم، سال تبدیل شدن دانش به قضاوت بالینی است.
تمرکز اصلی روی سوپرویژن فردی و گروهی است.
در این مرحله، شرکتکنندگان یاد میگیرند چگونه فکر کنند، نه اینکه فقط چه کاری انجام دهند.
به اعتقاد من، درمانگر حرفهای کسی نیست که بیشترین تکنیک را بلد باشد؛ بلکه کسی است که در لحظه مناسب، بهترین تصمیم بالینی را بگیرد.
Schemanews:
در پایان سه سال، شرکتکنندگان چه چیزی به دست میآورند؟
دکتر محمد فغانپور گنجی:
امیدوارم چیزی فراتر از یک گواهی.
هدف ما تربیت درمانگرانی است که بتوانند:
- با کیسهای پیچیده کار کنند،
- فرمولبندی عمیق ارائه دهند،
- رابطه درمانی را مدیریت کنند،
- از سوپرویژن بهره بگیرند،
- و یادگیری خود را متوقف نکنند.
به همین دلیل، پس از پایان برنامه، مسیر با Elite Membership ادامه پیدا میکند؛ یک جامعه حرفهای برای رشد مستمر، بررسی کیسهای پیچیده، آموزشهای پیشرفته و همکاری علمی.
Schemanews:
اگر بخواهید تنها در یک جمله بگویید STDP برای چه کسانی طراحی شده است، چه میگویید؟
دکتر محمد فغانپور گنجی:
برای درمانگرانی که احساس میکنند دیگر زمان جمعآوری کارگاههای بیشتر گذشته است و اکنون میخواهند به جای افزودن تکنیکهای جدید، عمق بیشتری در شیوه اندیشیدن، دیدن و درمان کردن پیدا کنند.
نگاه Schemanews
در سالهای اخیر، بسیاری از برنامههای آموزشی بر انتقال دانش و تکنیک متمرکز بودهاند. STDP با طرح این ایده که «تربیت درمانگر» فراتر از آموزش تکنیک است، رویکردی متفاوت را مطرح میکند؛ رویکردی که بر سه محور تسلط بر مدل، مواجهه با کیسهای پیچیده و رشد خود درمانگر استوار است.
اگر این برنامه مطابق اهداف اعلامشده اجرا شود، میتواند یکی از معدود مسیرهای ساختاریافته و بلندمدت برای رشد حرفهای درمانگران طرحوارهدرمانی در ایران باشد؛ مسیری که به جای پاسخ دادن به سؤال «چه تکنیکی به کار ببرم؟»، درمانگر را به سمت پرسش عمیقتر «چگونه فکر کنم تا بهترین مداخله را انتخاب کنم؟» هدایت میکند.
شبکه های اجتماعی خالی است! لطفا تنظیمات خود را بررسی کنید.



