اسکیمانیوز (Schemanews.org) – تهران/بینالملل:
سیوششمین شماره از نشریه رسمی انجمن بینالمللی طرحوارهدرمانی (Schema Therapy Bulletin – Issue 36, September 2026) در حالی منتشر شد که مقاله پژوهشی و بالینی دکتر محمد فغانپور گنجی، بنیانگذار درمانکده اسکیما ایران، مربی و سوپروایزر بین المللی طرحواره درمانی(ISST)، مدیر برنامه آموزشی طرحواره درمانی ایران، تهران. بهعنوان مقاله آغازین و محوری این شماره (صفحات ۲ تا ۹) در کانون توجه متخصصان جهان قرار گرفت.
این رویداد علمی نه تنها نقطه عطفی در غنابخشی به پروتکلهای درمانی ترومای مزمن به شمار میرود، بلکه جایگاه دکتر فغانپور را بهعنوان تنها نویسنده و متخصص ایرانی که تا کنون مقالاتش در بولتن تخصصی ISST منتشر شده است، برای سومین بار پیاپی در سطح جهانی تثبیت کرد.
شکاف جسمانی در ترومای پیچیده؛ وقتی «بدن هنوز باور ندارد»
مقاله جدید دکتر فغانپور با عنوان:
“Beyond Words: A Somatic-Centered Integration in Schema Therapy for Complex Trauma”
(فراتر از واژهها: یکپارچهسازی متمرکز بر بدن در طرحوارهدرمانی برای ترومای پیچیده)
به یکی از عمیقترین چالشهای بالینی درمانگران طرحواره پاسخ میدهد: شکاف موجود میان «بینش شناختی» و «پاسخهای بقای سیستم عصبی». در ترومای پیچیده (Complex PTSD)، مراجعان بارها بیان میکنند: «من در سطح منطقی میدانم در امنیت هستم، اما بدنم هنوز این را باور نکرده است!»
نویسنده با ظرافت نشان میدهد که صرف مداخلات کلامی و بازوالدینی ذهنی نمیتواند پاسخهای فیزیولوژیک تثبیتشده در ساقه مغز و سیستم خودمختار را دگرگون کند و ضروری است طرحوارهدرمانگر ردپای مودها را در فیزیولوژی بدن ردیابی کند.
ستونهای نظری و مدل ارائهشده در مقاله
دکتر فغانپور در این مقاله، اصول سوماتیک برگرفته از پیتر لوین (Peter Levine) و پات اوگدن (Pat Ogden) را با مفاهیم اصیل طرحوارهدرمانی یانگ پیوند زده و مدلی کاربردی معرفی میکند:
- حرکت از گرداب تروما (Trauma Vortex) به سوی لنگرگاه امن بدنی (Safe Body): تبیین نحوه عبور از چرخه هجوم خاطرات تروماتیک یا گسستگی فانتزی، از طریق تکیه بر حس امنیت بدنی عینی در اتاق درمان.
- پایش مداوم پنجره تحمل (Window of Tolerance): ضرورت طرح این پرسش محوری از سوی درمانگر که: «همین حالا دقیقاً در سیستم عصبی مراجع چه میگذرد؟» تا مراجع دچار بیشانگیختگی (Hyperarousal) یا کرختی و گسستگی عاطفی (Hypoarousal) نشود.
- کاربرد تکنیکهای تیترسیون (Titration) و آونگسازی (Pendulation): ورود تدریجی و قطرهچکانی به احساسات بدنی تروما و بازگشت منظم به تجارب بدنی آرامشبخش برای بازتنظیم خودکار سیستم عصبی.
- توجه به استعارههای فرهنگی و زبانپریشیهای تنانی (Somatic Idioms of Distress): این مقاله بهشکلی بدیع و ملموس، اصطلاحات بدنی در فرهنگ و زبان فارسی (مانند «دلم شور میزند»، «کمرم شکست»، یا «بغض گلویم را گرفته») را در قالب جدول شماره ۱ مقاله تحلیل کرده و آن را پلی برای ورود به مود کودک آسیبپذیر معرفی نموده است.
- شکلگیری بزرگسال سالم تجسمیافته (Embodied Healthy Adult): تاکید بر اینکه بزرگسال سالم واقعی فقط یک قضاوت عقلانی نیست؛ بلکه با بدن ستیز نمیکند، بلکه با آن دوست و همآهنگ میشود (“does not fight the body; it befriends it”).
تحلیل نمونه بالینی («لاله»)؛ تلفیق نظریه و کار بالینی
یکی از نقاط قوت برجسته مقاله که تحسین داوران و ادیتور ارشد بولتن (Meera Patel) را به دنبال داشت، ارائه روند بالینی گامبهگام مراجعی به نام «لاله» (مراجع ۳۴ ساله با ترومای مزمن رشدی) است؛ جایی که دکتر فغانپور نشان میدهد چگونه درمانگر با ردیابی علائمی نظیر فرورفتگی قفسه سینه، قفل شدن عضلات گلو و کاهش ضربان، فرایند همتنظیمی (Co-Regulation) را برقرار ساخته و بستر ترمیم پایدار را فراهم میکند.
جایگاه کمنظیر علمی در جامعه بینالمللی
انتشار این مقاله که پس از بازخوردهای بسیار درخشان نشستهای تخصصی شبکه سوماتیک در کنفرانس تسالونیکی یونان (ISST Inspire 2026) به رشته تحریر درآمده است، نمایانگر نقش تعیینکننده متخصصان ایرانی در نوآوریهای حیاتی علم رواندرمانی معاصر است.
دکتر محمد فغانپور گنجی (مدیر آموزشهای بینالمللی و سوپروایزر و ترینر رسمی ISST) با انتشار سه مقاله تخصصی در این نشریه رسمی، تنها چهره جامعه طرحوارهدرمانی کشور است که دستاوردهای نظری و بومی ایران را در تارک نشریات انجمن بینالمللی طرحوارهدرمانی ثبت کرده است.
ارجاع رسمی (APA 7th):
Faghanpour Ganji, M. (2026). Beyond words: A somatic-centered integration in schema therapy for complex trauma. Schema Therapy Bulletin, Issue 36 (September), 2–9.
شبکه های اجتماعی خالی است! لطفا تنظیمات خود را بررسی کنید.




